Rubairat

Kur m sojm se Omar Khajami ka rrojtur n z m r t Asis dhe ka vdekur tet qint vjet m par , sht nj lajthim t besohet q Rubairat kan mbir n tok n persane si p r udi. P rkund r, jan produkti natyral i koh s dhe i v ndit t tyre, t cilat ishin mjaft p llore p r t lindur t k tija lule t rralla. Q n shekullin e n nt gjer n shekullin e gjasht - mb dhjet pas Krishtit, Persia ka patur nj P rlindje kullture, diturie dhe letr tyre, q produktoi nj tuf mejtimtar sh, shkenc tar sh dhe poet sh t m dhenj si Firdusi, Avicenna (Ibn-i-Sina), Omar Khajami, Attari, Nizami Arusi, Saadi, Rumi, Hafiz Shirazi, Xhami dhe Hatifi. Nga kjo P rlindje e shk lqyer, q buron drejtp rdrejt nga qytet ria grekoromane, lindi P lindja arabe, e cila me an n e Spanj s influencoi Evrop n medievale dhe gatiti P rlindjen e madhe italiane, n n n e qytet ris moderne. K tu duhet p rm ndur q Averrosi (Ibn-i-Rushd), fillosofi arab, librat e t cilit kan q n p r evropian t e Koh s Mesme pothua i vet mi burim informatash p r kulltur n greke, ishte dishepulli i nj Shkolle dijetar sh persan t Bagdadit. Si n do periud qytet rie t lart , ashtu dhe n koh n e P rlindjes persane ka patur nj luft t gjat midis Liris Mejtimit dhe dogmatizm s fetare. N shekujt p rpara lindjes s Omar Khajamit, Persia ishte b r sheshi i konfliktit midis feve t ndryshme, si Paganizma greko-romane, Zardu- shtizma e Mithraizma persane, Brahmanizma e Budizma hinduishte, dhe Judaizma, Kristianizma e Islamizma semitike.